Als aanpassen vanzelfsprekend wordt
Ik zat zelf op het buitengewoon bijzonder onderwijs. Als ik daaraan terugdenk, zie ik vooral beelden: kopiëren met een kopieerapparaat, boeken kaften met papier of plakfolie en planten water geven.
Er was een kaartenbak met opdrachten, maar die had ik al gemaakt. Ik vroeg om werk, maar dat was er niet. Of er werd geen moeite gedaan om iets te zoeken, of er was simpelweg geen ruimte om daar iets mee te doen.

Dus ging ik me aanpassen. Ik hield me bezig, zorgde dat het klopte en dat het er goed uitzag. Ondertussen liet ik steeds iets minder van mezelf zien. Niet te veel opvallen, niet te veel voelen, gewoon doen wat er van me verwacht werd.

Wat er van binnen gebeurt
Wat ik later ben gaan begrijpen, is dat dit niet alleen over gedrag gaat, maar ook over wat er gebeurt met gevoelens.

Wanneer er weinig ruimte is voor wat een kind ervaart, leert een kind niet zozeer om met emoties om te gaan, maar vooral om ze onder controle te houden. Van buiten lijkt het dan rustig, terwijl er van binnen van alles doorgaat.

In een eerdere blog schreef ik over het verschil tussen emotieregulatie en emotiecontrole en waarom dat zo’n belangrijk verschil is.

Beschermen wat je niet meer laat zien
Jarenlang, tot ver in mijn volwassen leven, vond ik het moeilijk om echt mezelf te laten zien. Ik had een muur om me heen gebouwd, een veilige muur die precies deed wat hij moest doen.

Hij zorgde ervoor dat ik niet geraakt werd. Niet negatief, maar ook niet positief. Ik hield afstand van wat pijn kon doen, maar daarmee ook van wat me juist kon raken, verbinden en laten genieten.

Wat ik nu terugzie bij kinderen
In mijn werk met (hoogbegaafde) kinderen zie ik iets soortgelijks gebeuren. Niet omdat alles vanzelf gaat, maar juist omdat ze zich razendsnel aanpassen aan verwachtingen, aan wat ‘normaal’ is en aan wat gewenst gedrag lijkt.

Soms doen ze dat zo goed dat we het bijna niet meer zien. Een kind dat stil wordt, niet meer laat zien wat het denkt en emoties inhoudt. Van buiten lijkt het rustig, maar van binnen gebeurt er vaak iets anders.

Aanpassen is niet hetzelfde als ontwikkelen
Wat van buitenaf lijkt op meebewegen, kan van binnen juist stilvallen zijn. Niet meer zeggen wat je denkt, niet meer laten zien wat je voelt en niet meer laten zien wie je bent.
Omdat je ergens hebt geleerd dat het zo makkelijker is en dat je er zo bij hoort. Maar tegen welke prijs?

Ruimte om jezelf te kunnen blijven
Misschien is ruimte krijgen voor wie je bent niet iets wat vanzelf gaat. Misschien is het juist iets wat bescherming nodig heeft.Van ouders, van leerkrachten en van een omgeving die niet meteen wil vormen, maar eerst wil begrijpen. Die ruimte laat voor verschil, voor intensiteit en voor alles wat er is, ook als het niet meteen past.

Als jezelf zijn de grootste prestatie is, laten we er dan in ieder geval voor zorgen dat kinderen daar niet alleen voor komen te staan.

Jij als ouder ziet vaak wat er gebeurt wanneer die ruimte er overdag niet is. Thuis, waar de spanning eruit komt.

Misschien zit daar wel belangrijke informatie. Niet over wat er misgaat, maar over wat een kind nodig heeft.

Zie je in het explosieve gedrag thuis wat je hoogbegaafde kind op school nodig heeft om zichzelf te kunnen zijn?

Laat het weten om zo  samen beter in beeld te brengen wat een hoogbegaafd kind op school nodig heeft.