Wat hoogbegaafdheid werkelijk vraagt

Begeleiding van hoogbegaafde kinderen en jongeren in onderwijs en ontwikkeling

Wat maakt iemand werkelijk hoogbegaafd?

Begeleiding hoogbegaafdheid

Lange tijd werd het antwoord gezocht in intelligentietests, schoolprestaties en cognitieve voorsprong. Hoogbegaafdheid werd vooral gezien als snel denken, goed onthouden en hoge cijfers behalen.

Maar in mijn praktijk zie ik iets anders..

Ik begeleid hoogbegaafde kinderen en jongeren die snel kunnen denken, goed verbanden kunnen leggen waar anderen ze niet zien en diepgaande vragen stellen. 

Jongeren met een enorme nieuwsgierigheid en gevoeligheid. En toch komen zij niet altijd tot ontwikkeling binnen een systeem dat vooral meet wat zichtbaar en toetsbaar is.

Veel ouders zoeken begeleiding voor hun hoogbegaafde kind wanneer zij merken dat hun kind vastloopt, onderpresteert of zich niet begrepen voelt in het onderwijs. Ook scholen zoeken passende begeleiding voor hoogbegaafde leerlingen wanneer de gebruikelijke aanpak onvoldoende effect heeft.

Hoogbegaafdheid vraagt dan ook om meer dan een meting of een score. Het vraagt om een bredere kijk op ontwikkeling.

Een bredere kijk op intelligentie bij hoogbegaafden

Psycholoog Robert Sternberg beschrijft intelligentie als een samenspel van drie vormen:

  • analytische intelligentie – logisch redeneren en analyseren
  • creatieve intelligentie – nieuwe verbindingen leggen en omgaan met nieuwe situaties
  • praktische intelligentie – kennis toepassen in het dagelijks leven

Juist die creatieve intelligentie is essentieel voor echte talentontwikkeling. Het vermogen om buiten bestaande kaders te denken, vragen te stellen en bestaande kennis op een nieuwe manier toe te passen.

Ook onderzoeker Arthur Cropley benadrukt dat creativiteit geen losse vaardigheid is naast intelligentie. Creativiteit is de manier waarop intelligentie tot leven komt. Ware begaafdheid ontstaat wanneer intelligentie, creativiteit, motivatie en persoonlijkheid samenkomen.

Hoogbegaafdheid als ontwikkelingsproces

 

Talent is geen vaststaand gegeven. Het is een proces.

 

Bij kinderen zien we vaak vooral potentieel. Uitzonderlijke prestaties vragen tijd, ervaring, oefening en passende begeleiding. Talent ontwikkelt zich wanneer nieuwsgierigheid, motivatie en kansen elkaar ontmoeten.

Dat betekent ook dat talent onzichtbaar kan blijven. Dat een hoogbegaafd kind kan onderpresteren. Bijvoorbeeld wanneer een hoogbegaafd kind onvoldoende aansluiting vindt in het onderwijs, weinig ruimte krijgt voor eigen interesses of zich niet gezien voelt in de klas.

Hoogbegaafdheid gaat dus niet alleen over aanleg, maar ook over omstandigheden en ontwikkeling.

De rol van motivatie en omgeving bij hoogbegaafdheid

Onderzoek naar creatieve en hoogbegaafde jongeren laat zien dat motivatie een doorslaggevende factor is. Kenmerken die vaak terugkomen zijn: diepe fascinatie voor een onderwerp, doorzettingsvermogen, onafhankelijk denken, gevoeligheid, flexibiliteit en de bereidheid om anders te zijn

 

Creativiteit vraagt moed.

Het vermogen om af te wijken van verwachtingen en nieuwe wegen te verkennen.

 

Daarnaast speelt de omgeving een belangrijke rol. Talent groeit wanneer er inspirerende begeleiders zijn, ruimte is om te experimenteren, fouten gemaakt mogen worden en nieuwsgierigheid wordt aangemoedigd.

Zonder die bedding kan potentieel onbenut blijven.

Wat dit betekent voor begeleiding van hoogbegaafden

Goede begeleiding van hoogbegaafde kinderen vraagt niet alleen om cognitieve uitdaging, maar ook om ruimte voor autonomie, aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en een benadering die verder kijkt dan prestaties alleen.

In mijn praktijk zie ik dat leren verdiept wanneer een jongere niet alleen wordt gevraagd het juiste antwoord te geven, maar ook mag onderzoeken, experimenteren en eigen vragen mag volgen.

Creativiteit

Het moment waarop een leerling een zijpad kiest, blijkt vaak geen afleiding, maar het begin van werkelijk leren. Daar ontmoeten analytisch denken en creatieve intelligentie elkaar.

Begeleiding van hoogbegaafde leerlingen vraagt daarom om samenwerking tussen ouders, school en specialistische begeleiding, zodat ontwikkeling duurzaam kan worden ondersteund.

 

Samen verder kijken?

Wanneer een hoogbegaafd kind of leerling niet volledig tot zijn recht komt, vraagt dat soms om een andere benadering.
Ik denk graag mee met ouders en scholen die zoeken naar passende begeleiding en duurzame ontwikkeling.

 

Karin van Toor

Terugbelverzoek

Stel me een vraag, boek een sessie, stuur me een mailtje, om door de bomen het bos weer te zien en ook jouw mogelijkheden (of die van je kind) te benutten. Ik help je graag!

Meer inzicht in hoe jouw zoon of dochter leert leren en zijn of haar doorzettingsvermogen en zelfvertrouwen toeneemt?

Onderpresteren hoogbegaafdheid

Plan je sessie hier